(Dit is een gastartikel van Lotte van Starrenburg)
“Mevrouw, weet u nog vorig jaar? Wat was ik eigenwijs en onmogelijk zeg.”
Hij zegt het met een grijns. Ik grinnik terug, ik weet het nog als de dag van gisteren. Hoe we elkaar in het begin van het jaar bestreden in woorden en blikken. Hoe ik hem, samen met zijn klasgenoten, keer op keer moest herinneren aan de kaders van de les. Hoe ik streng, duidelijk en tegelijk vriendelijk moest blijven.
Elke. Les. Weer.
Een klas vol energie
Het is een klas met veel jongens. Veel energie. Veel lawaai. En vooral: veel haantjesgedrag. Deze leerlingen willen zich laten zien. Ze willen gehoord worden. Alles aan hun gedrag roept: kijk naar mij, ik ben hier!
En eerlijk? Ik snap het. Ze zijn vol leven, vol verhalen, vol strijdlust.
Zonder duidelijke kaders slaat die energie om in chaos.
Ik spreek een leerling aan op taalgebruik. Twee anderen reageren meteen luidkeels, dus ook hen moet ik bijsturen.
Deze klas heeft duidelijkheid, rust en structuur nodig. Oftewel kaders, zodat ze precies weten waar ze aan toe zijn en iedereen zich veilig voelt in de les. Pas dan komen we toe aan oefenen, fouten maken en verder ontwikkelen.
Onderbrekingen en doorpakken
Door met de les! Ik ben nog geen minuut verder en daar is de volgende onderbreking…
Een andere leerling, Z., blijft door de instructie heen praten, spreekt anderen met grof taalgebruik aan.
Dat betekent even buiten het lokaal wachten. Niet als straf, maar om te resetten. Om samen te reflecteren. Beteuterd loopt Z. naar de gang. “Daar wil ik helemaal niet heen” hoor ik hem nog zeggen.
Op het moment dat hij richting de deur loopt, roept H. uit de klas, met een grote lach:
“Neem meteen even m’n trui mee Z., je gaat toch richting de gang!”
Grappig bedoeld, maar totaal ongepast.
Een lesmoment dat alles samenvat: energie, humor, chaos en de noodzaak van duidelijkheid.
Juist dit soort situaties laten zien hoe belangrijk het is dat leerlingen precies weten wat ze kunnen verwachten.
Zeker voor ons als gymdocenten, waar sfeer een voorwaarde is om in beweging te komen, en regels letterlijk ruimte geven, is structuur geen luxe maar noodzaak.
De kracht van een vaste aanpak
Een les met effectief klassenmanagement heeft altijd dezelfde opbouw en voorspelbare aanpak:
- Een vaste start.
- Instructie.
- Duidelijke en korte uitleg over de inhoud en het grotere geheel.
- Werken aan de opdracht.
- Bijsturen waar nodig.
- En altijd afsluiten met reflectie.
Voor gymdocenten is dat misschien nog wel belangrijker dan in een theorieles. Want een sportzaal vraagt om veiligheid en kaders. Leerlingen moeten weten: wanneer kan ik veilig bewegen, wanneer moet ik luisteren, en wat gebeurt er als ik over de kaders ga?
Ik zucht even en blijf voor mijzelf herhalen: Stap voor stap, Lotte.
Dan spreek ik ook H. aan op zijn gedrag en vooral zijn timing. We snappen elkaar. H. grapt dat hij harder gaat sporten, zodat hij zijn trui niet nodig heeft, en begint alvast op de plaats te rennen.
Herhalen = rust
Het is een kwestie van herhalen en volhouden, zodat leerlingen weten wat ze kunnen verwachten. Elke les weer. Het haalt onrust weg. En het schept ruimte voor iets belangrijks: persoonlijk contact.
Niet veel later haal ik Z. op uit de gang.
“Dat was niet handig van mij, mevrouw. Sorry.”
We hebben het over hoe je kunt communiceren wat je graag wilt, op een vriendelijke manier. Waarna Z. blij de les inloopt om uit zichzelf sorry te gaan zeggen tegen zijn klasgenoten.
Elke leerling snakt naar echte aandacht en oprechte interesse.
Een jaar vol groei
Deze pittige, energieke klas is uiteindelijk één van mijn leukste klassen dat jaar. Waar docenten begin schooljaar weinig hoop hadden, hebben ze ons het tegendeel bewezen! Iedereen is over naar het volgende jaar! En daarbij laten de leerlingen zelfreflectie, verantwoordelijkheid en groei zien.
De laatste les bedank ik ze voor het gezellige en leervolle jaar. Een aantal leerlingen komen apart bedanken voor het fijne jaar. Het mooiste compliment krijg ik van H.:
“Mevrouw, bedankt dat u mij altijd snel weer van de gang af heeft gehaald, in de les was het echt veel leuker!”
De beste lessen zijn niet die zonder onderbrekingen, maar die waarin iedereen graag aanwezig is.
Drie tips voor goed klassenmanagement
- Zorg dat je lessen altijd dezelfde opbouw hebben.
- Investeer elke les weer in persoonlijk contact.
- Zorg dat jouw les zo leuk is dat de leerlingen erbij willen zijn.
Dit artikel is een gastartikel, geschreven door Lotte van Starrenburg.
Lotte van Starrenburg is expert in klassenmanagement.
Met workshops en coaching neemt zij docententeams en individuele docenten mee in hoe je dat het beste doet. Geslaagde lessen, leerlingen die écht leren en bovenal plezier in de lessen zijn het resultaat. Ze snapt als geen ander waar docenten mee worstelen en weet dit te vertalen in krachtige tips.
Lotte staat al bijna twintig jaar voor de klas als docent Lichamelijke Opvoeding. Zij heeft zowel nationaal als internationaal uitgebreide ervaring opgedaan met veel verschillende onderwijsvormen, leerlingen en culturen.
Uitdaging met klassenmanagement? Lotte bellen!
+31 6 41 93 76 67
www.klassenmanagement.nl
