De kerndoelen voor bewegingsonderwijs zijn vernieuwd. Nu werk je nog met kerndoel 57 en 58 uit 2006. In de nieuwe kerndoelen bewegen en sport zijn dat er drie: kerndoel 38, 39 en 40. Ook de indeling van je lesaanbod verandert. De kerndoelen noemen 14 beweegthema’s, waar je nu misschien nog met de leerlijnen uit het Basisdocument Bewegingsonderwijs werkt.
In dit artikel lees je wat er verandert, wanneer het ingaat en wat je er in je gymles mee doet. Met per beweegthema een link naar de gymlessen die erbij passen.
In het kort
- Er komen drie kerndoelen, één per domein: leren bewegen (38), samen bewegen (39) en betrokken bewegen (40).
- De kerndoelen noemen 14 beweegthema’s. Nieuw zijn intensief bewegen en terugslagspelen.
- De kerndoelen zijn klaar, maar staan nog niet in de wet. Het ministerie wil ze vastleggen per 1 augustus 2027.
- Je mag er nu al mee werken. Vanaf 1 augustus 2031 werken alle scholen ermee.
- Over het aantal uren gym gaan de kerndoelen niet: minimaal twee lesuren per week blijft de norm.
Van kerndoel 57 en 58 naar 38, 39 en 40
Kerndoelen beschrijven wat iedere leerling op school leert en ervaart. Ze zijn de wettelijke opdracht voor elke basisschool. Hoe je ze uitwerkt, met welke lessen en welke didactiek, bepaalt je school zelf.
De huidige kerndoelen zijn uit 2006. Kerndoel 57 gaat over meedoen aan de bewegingscultuur en de hoofdbeginselen van de belangrijkste bewegings- en spelvormen. Kerndoel 58 gaat over samen en respectvol bewegen, afspraken maken en je eigen mogelijkheden inschatten. Volgens SLO zijn ze zo globaal dat ze weinig houvast bieden. De nieuwe kerndoelen zijn concreter: bij elk doel staat waar het om gaat.
SLO stelde de nieuwe kerndoelen op met leraren en vakexperts. Het leergebied heet voortaan bewegen en sport. In het basisonderwijs gaat het om kerndoel 38, 39 en 40. In de onderbouw van het voortgezet onderwijs heten dezelfde doelen 43, 44 en 45.
Wanneer gaan de nieuwe kerndoelen in?
SLO heeft de kerndoelen in november 2025 opgeleverd aan het ministerie van OCW. Officieel heten ze nog definitieve conceptkerndoelen: ze gelden pas als ze in de wet staan. Dit is het tijdpad.
| Wanneer | Wat |
|---|---|
| 2006 | Kerndoel 57 en 58 gaan in. Daar werk je nu nog mee. |
| November 2024 | SLO levert de eerste conceptkerndoelen op. |
| 2025 | 62 scholen en 67 (vak)leraren testen de concepten. SLO past ze daarna aan. |
| 21 november 2025 | SLO levert de definitieve conceptkerndoelen op. Het ministerie begint aan de wetgeving. |
| Augustus 2026 | De eerste nieuwe kerndoelen staan in de wet: die voor Nederlands, rekenen-wiskunde en Fries. Bewegen en sport volgt later. |
| Schooljaar 2026/2027 | Je mag al met de nieuwe kerndoelen bewegen en sport werken. De overheid moedigt dat aan. |
| 1 augustus 2027 (beoogd) | De kerndoelen bewegen en sport komen in de wet. Daarna kiest je school per leergebied wanneer ze overstapt. |
| 1 augustus 2031 | Alle scholen werken met de nieuwe kerndoelen. |
1 augustus 2027 is een beoogde datum: het ministerie besluit wanneer de kerndoelen ingaan. In oktober 2026 staan de kerndoelen bewegen en sport nog niet in de wet.
Drie domeinen: leren, samen en betrokken bewegen
De kerndoelen hebben drie domeinen, met elk één kerndoel. Ken je het rijtje lukt ‘t, loopt ‘t, leeft ‘t? SLO noemt het als een van de ideeën achter deze driedeling.
Kerndoel 38: leren bewegen
De leerling ontwikkelt zich in het bewegen. De activiteiten uit de beweegthema’s (38A) vormen de kern van het vak. De andere doelen werk je uit binnen die activiteiten.
- 38A Deelnemen aan bewegen. Leerlingen doen mee aan activiteiten uit 14 beweegthema’s, van balanceren tot zwaaien.
- 38B Verbeteren beweegvaardigheid. Leerlingen gaan de uitdaging aan, zoeken een oplossing als het nog niet lukt, houden controle als het regelmatig lukt en proberen daarna iets moeilijkers.
- 38C Beweegactiviteit passend maken. Leerlingen schatten in wat ze kunnen, kiezen een opdracht die past, beslissen mee over de inrichting en passen ruimte, materiaal, regels of hulp aan.
In je gymles: zet bij een onderdeel twee of drie niveaus klaar en laat leerlingen zelf kiezen. Vraag na een poging wat er lukte en wat ze nu gaan proberen. Tips voor goede feedback lees je in Geef gericht feedback met de 4 C’s.
Kerndoel 39: samen bewegen
De leerling beweegt samen met anderen.
- 39A Bewegen met anderen. Leerlingen zorgen mee voor een veilige sfeer, werken samen, gaan om met verschillen en accepteren regels en uitslagen.
- 39B Bewegen regelen. Leerlingen bouwen op en af, helpen en beveiligen elkaar, coachen, en spreken regels af en controleren ze, bijvoorbeeld als scheidsrechter.
In je gymles: geef leerlingen vaste taken, zoals materiaal klaarzetten, scheidsrechter zijn of hulpverlenen bij een toestel. Maak de afspraken in de gymzaal samen met de klas, met dit stappenplan.
Kerndoel 40: betrokken bewegen
De leerling geeft betekenis aan bewegen. Dit kerndoel is het meest nieuw. Toen scholen de concepten testten, vonden ze dit het minst duidelijk en paste het het minst bij hun huidige lessen.
- 40A Oriënteren op beweegcontexten. Leerlingen leren verschillende beweegactiviteiten, plekken en manieren van organiseren kennen, ontdekken waarom mensen bewegen en verkennen wat bewegen met hun welbevinden doet.
- 40B Beweegidentiteit ontwikkelen. Leerlingen vertellen wat ze ervaren, vergelijken hun voorkeuren met die van anderen, kijken terug op hun eigen ontwikkeling en kiezen activiteiten die bij hen passen.
In je gymles: sluit af met een korte nabespreking. Wat vond je leuk, wat was lastig en hoe voelt je lijf nu? Vraag ook eens welke sport leerlingen buiten school doen, en waarom.
De 14 beweegthema’s
Kerndoel 38A noemt 14 beweegthema’s. Een beweegthema is een groep activiteiten met dezelfde beweeguitdaging. De thema’s vervangen de oude indeling in atletiek, spel, turnen, bewegen op muziek en zelfverdediging. Volgens SLO past die indeling niet meer bij hoe mensen nu bewegen en sporten, met steeds nieuwe sporten en varianten.
Werk je met het Basisdocument Bewegingsonderwijs? Dan herken je de meeste thema’s. Alle twaalf leerlijnen komen terug, drie met een nieuwe of bredere naam. Twee thema’s zijn nieuw.
| Beweegthema | Wat doen leerlingen? |
|---|---|
| Balanceren 89 gymlessen | In evenwicht blijven en je evenwicht herstellen. Ook glijden en rijden horen erbij. |
| Bewegen op muziek 31 gymlessen | Bewegen op het tempo, het ritme en de timing van de muziek. |
| Doelspelen 155 gymlessen | Met een bal of ander speelvoorwerp langs een tegenstander en scoren, terwijl de ander probeert te onderscheppen of te verdedigen. |
| Draaien Voorheen: over de kop gaan 21 gymlessen | Draaien om de breedte- of lengteas en de draai op tijd afremmen. |
| Hardlopen 173 gymlessen | Zo snel mogelijk ergens komen, of een tempo volhouden. |
| Intensief bewegen Nieuw beweegthema 19 gymlessen | Activiteiten waarin de intensiteit centraal staat en je inspanning ervaart. |
| Jongleren 93 gymlessen | Een voorwerp wegspelen zodat het gevangen wordt of in beweging blijft: werpen en vangen, soleren en retourneren. |
| Klimmen 42 gymlessen | Met steun- en hangpunten omhoog en verder over klim- en klautervlakken. |
| Springen 56 gymlessen | Afzetten, zweven en gecontroleerd landen, of zo ver of zo hoog mogelijk springen. |
| Stoeien en treffen Voorheen: stoeispelen 45 gymlessen | Een ander uit balans brengen, of de ander raken zonder zelf geraakt te worden. |
| Terugslagspelen Nieuw beweegthema 31 gymlessen | Een bal of shuttle zo in het veld spelen dat de ander hem niet kan terugspelen. |
| Tikspelen 354 gymlessen | Iemand uittikken of afgooien, of juist ontsnappen: tikspelen, afgooispelen en honkloopspelen. |
| Wegspelen en mikken Voorheen: mikken 202 gymlessen | Een voorwerp zo ver mogelijk wegspelen, of in of tegen een doel mikken. |
| Zwaaien 28 gymlessen | Schommelend, hangend of steunend zwaaien aan of op een toestel. |
Klik op een thema voor de gymlessen die erbij horen. Naast de beweegthema’s staan op Gymspiratie ook lesideeën die niet onder één thema vallen, zoals groene spelen, energizers en kampspellen. Die vind je bij Meer lesideeën.
Wat is er nieuw?
Nieuw: intensief bewegen
In de eerste versie heette dit thema nog fitness. SLO veranderde de naam, omdat het woord aan de sport fitness deed denken. Bij intensief bewegen ervaren leerlingen hoe inspanning en ontspanning voelen. Hoe reageert mijn lijf? Wat merk ik als ik moe ben? Welke activiteiten vind ik zwaar, en welke juist ontspannend?
Het is uitdrukkelijk geen programma om de fitheid van leerlingen te verbeteren. Denk aan een circuit, een bootcamp of een workout, met daarna een rustig moment om te voelen wat er gebeurt. Bekijk de lessen voor intensief bewegen.
Nieuw: terugslagspelen
Bij een terugslagspel speel je een bal of shuttle zo in het veld dat de ander hem niet kan terugspelen. Denk aan badminton, tennis, tafeltennis en volleybal. Het lijkt op retourneren, een onderdeel van jongleren, maar de bedoeling is anders. Bij retourneren houd je het samen zo lang mogelijk gaande. Bij een terugslagspel wil je het punt winnen. Bekijk de lessen voor terugslagspelen.
Drie thema’s met een bredere naam
- Draaien heette over de kop gaan. Naast draaien om de breedteas, zoals bij een koprol, hoort nu ook draaien om de lengteas erbij, zoals een pirouette of rollen als een boomstam.
- Stoeien en treffen heette stoeispelen. Nieuw is treffen: je wilt de ander raken, met of zonder voorwerp, en voorkomt dat je zelf geraakt wordt. Denk aan schermen met foamstokken of knietikkertje. Trefbal is een afgooispel en hoort bij tikspelen.
- Wegspelen en mikken heette mikken. Ook iets zo ver mogelijk wegspelen hoort erbij, zoals ver werpen of een bal wegslaan.
Op Gymspiratie heet bewegen en muziek nu ook bewegen op muziek, net als in de kerndoelen.
Geschrapt: bewegen in en op het water
In de conceptversie stond nog een beweegthema bewegen in en op het water, met bijvoorbeeld zwemmen, kanoën of suppen. Na de testfase heeft SLO het geschrapt. Veel scholen twijfelden of het haalbaar was, door de tijd, het geld, de zwemgelegenheid en de veiligheidseisen. Zwemmen staat dus niet in de nieuwe kerndoelen.
Dezelfde thema’s in het basisonderwijs en het vo
Het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs gebruiken dezelfde 14 beweegthema’s en dezelfde begrippen. Zo loopt de lijn door van de kleuters tot en met de onderbouw van het vo.
Wat betekent dit voor jouw gymles?
Je hoeft niet morgen alles om te gooien. Veel van wat je al doet, past in de nieuwe kerndoelen. Toen scholen de concepten testten, sloten kerndoel 38A en 38B het best aan bij hun lessen. Begin hier:
- Leg je jaarplanning naast de 14 beweegthema’s. Kerndoel 38A vraagt om een breed aanbod. Kijk vooral welke thema’s je weinig geeft.
- Geef de nieuwe thema’s een plek. Plan een periode intensief bewegen en een periode terugslagspelen. Veel spellen die je al kent, passen erin.
- Laat leerlingen kiezen. Zet niveaus klaar en laat leerlingen zelf hun uitdaging kiezen en aanpassen (kerndoel 38C).
- Geef leerlingen een rol. Laat ze opbouwen, scheidsrechteren, hulpverlenen of coachen (kerndoel 39B).
- Praat na. Sluit af met een korte vraag: wat vond je leuk, wat was lastig, hoe voelt je lijf (kerndoel 40)?
- Pas je vakwerkplan aan als je school overstapt. Bespreek met je directie wanneer dat is. Uiterlijk augustus 2031 moet het rond zijn.
Gymlessen per beweegthema
Op Gymspiratie vind je de gymlessen voor het basisonderwijs per beweegthema. Kies in het filter een beweegthema en een groep, en je ziet meteen welke lessen passen. Je kiest uit 1427 kant-en-klare gymlessen met zaalopstelling, regels en variaties.
Veelgestelde vragen
De kerndoelen zijn klaar, maar staan nog niet in de wet (stand oktober 2026). Het ministerie van OCW wil ze per 1 augustus 2027 vastleggen. Daarna kiest je school per leergebied wanneer ze overstapt. Vanaf 1 augustus 2031 werken alle scholen met de nieuwe kerndoelen.
Ja. De overheid moedigt scholen aan om de nieuwe kerndoelen vanaf schooljaar 2026/2027 al te gebruiken. Verplicht is het nog niet. Overleg wel met je directie, want de school kiest wanneer ze overstapt.
Nu nog kerndoel 57 en 58 uit 2006. De nieuwe kerndoelen bewegen en sport zijn kerndoel 38 (de leerling ontwikkelt zich in het bewegen), 39 (de leerling beweegt samen met anderen) en 40 (de leerling geeft betekenis aan bewegen). In de onderbouw van het voortgezet onderwijs zijn dat kerndoel 43, 44 en 45.
Balanceren, bewegen op muziek, doelspelen, draaien, hardlopen, intensief bewegen, jongleren, klimmen, springen, stoeien en treffen, terugslagspelen, tikspelen, wegspelen en mikken en zwaaien. Ze gelden voor het basisonderwijs én de onderbouw van het voortgezet onderwijs.
Een beweegthema is een groep activiteiten met dezelfde beweeguitdaging, zoals bij tikspelen: iemand uittikken of juist ontsnappen. Een leerlijn beschrijft hoe je zo’n thema van groep 1 tot en met 8 opbouwt, zoals in het Basisdocument Bewegingsonderwijs. De kerndoelen noemen alleen de thema’s. SLO ontwikkelt de komende jaren nieuwe leerlijnen.
Een nieuw beweegthema. Leerlingen doen activiteiten waarin de intensiteit centraal staat, en ervaren wat inspanning en ontspanning met hun lijf doen. Het is geen programma om de fitheid van leerlingen te verbeteren. In de conceptversie heette het thema nog fitness.
Bij retourneren, een onderdeel van jongleren, houd je een bal of shuttle samen zo lang mogelijk in het spel. Bij een terugslagspel speel je juist zo dat de ander hem niet meer kan terugspelen, zoals bij badminton, tennis of volleybal.
Nee. Het beweegthema bewegen in en op het water stond in de conceptversie, maar SLO heeft het geschrapt. Veel scholen twijfelden of het haalbaar was, door de tijd, het geld, de zwemgelegenheid en de veiligheidseisen.
Nee. Kerndoelen gaan over wat leerlingen leren, niet over hoe vaak een school iets organiseert. Een vroeg conceptdoel dat scholen opdroeg om leerlingen tot bewegen te stimuleren, viel daarom af. De urennorm blijft: een basisschool roostert minimaal twee lesuren lichamelijke opvoeding per week in. Extra beweegmomenten mogen altijd. Ideeën vind je in 60+ ideeën om leerlingen meer te laten bewegen op school.
Ja. De kerndoelen gelden voor de hele basisschool, dus ook voor groep 1 en 2. Volgens SLO staat vanaf de kleuterleeftijd een veelzijdige beweegvaardigheid centraal. Binnen dezelfde beweegthema’s doen leerlingen steeds complexere activiteiten.
Ja. Alle twaalf leerlijnen uit het Basisdocument komen terug in de beweegthema’s, dus de leerlijnen en tussendoelen kun je voorlopig blijven gebruiken. Let wel op de twee nieuwe thema’s en de drie thema’s met een bredere naam. Uit het onderwijsveld komt de vraag om de basisdocumenten te herzien op de nieuwe kerndoelen.
Open de gymlessen en kies in het filter bij Beweegthema het thema dat je zoekt. Kies er een groep bij, dan zie je alleen lessen voor jouw klas. In de tabel in dit artikel staat bij elk beweegthema een link.
Bronnen
- SLO (november 2025). Definitieve conceptkerndoelen bewegen en sport, inclusief toelichtingsdocument (pdf).
- SLO. Actualisatie kerndoelen.
- Rijksoverheid. Toekomstgericht curriculum.
- Masterplan basisvaardigheden. Nieuwe kerndoelen voor negen leergebieden.
- Tweede Kamer (11 juni 2026). Antwoord op Kamervragen over dagelijks bewegen als kerndoel.
- SLO (juli 2018). Inhoudslijnen bewegingsonderwijs, met de twaalf leerlijnen uit het Basisdocument (pdf).
